Ryzyko złego zarządzania

Wprawdzie wielu menedżerom najwyższego szczebla płaci się znakomite wynagrodzenia, zapewnia luksusowe siedziby i powierza potężna władzę wewnątrz zarządzanych organizacji, ale nie wyklucza to ich ludzkich wad, a co za tym idzie, możliwości popełniania błędów i podejmowania nietrafnych decyzji. Błędy popełniane przez kierownictwa firm mogą narażać akcjonariuszy na szkody.

Przewidywanie błędów popełnianych przez menedżerów jest trudne i często wymaga wysiłków niewartych zachodu, a do jego wyników trzeba odnosić się ze sceptycyzmem. Na gruncie teorii pełnomocnictwa (agency theory) inwestorzy dążący do oceny subiektywnego ryzyka złego zarządzania mogą zastąpić sceptycyzm poglądem lepiej uzasadnionym. W sytuacji, gdy część uprawnień do podejmowania decyzji musi być scedowana, powstaje relacja agent-pryncypał. Typowym przykładem takiej relacji jest przedsiębiorstwo, w którym właściciele-akcjonariusze przekazują uprawnienia do podejmowania decyzji w codziennych sprawach menedżerom, zazwyczaj będącym zwykłymi pracownikami firmy i nie posiadającym istotnych udziałów. Jensen i Meckling zauważyli, że zarządzający, którzy nie posiadają znaczących udziałów w firmie mogą przejawiać większą skłonność do czerpania pewnych korzyści niepieniężnych, niż w przypadku, gdyby partycypowali w prawach udziałowych. Owe korzyści niepieniężne mogą obejmować na przykład wydatki reprezentacyjne, luksusowe samochody, samoloty firmowe i inne dobra podnoszące prestiż wśród otoczenia. Innymi słowy, teoria pełnomocnictwa mówi, że właściciele i
założenie spółki Katowice pracują dla podniesienia wartości firmy ciężej niż jej pracownicy.

Jensen i Meckling w swojej pracy poświęconej relacji agent-pryncypał przyjęli założenie, że rynki papierów wartościowych efektywnie przetwarzają informacje dotyczące konfliktów powstających na tle relacji w wielu przedsiębiorstwach. Badania przeprowadzone przez Kima, Lee i Francisa (KLF) świadczą jednak o tym, że informacje te nie są w pełni dyskontowane przez rynek i w rezultacie firmy zarządzanie przez samych właścicieli są bardziej opłacalnymi lokatami od firm zarządzanych przez pracowników najemnych. Wydaje się, że rynki papierów wartościowych ignorują publiczne informacje o kosztach wynajęcia pełnomocników. KLF stwierdzili w badanej przez nich grupie przedsiębiorstw statystycznie istotną tendencję do wzrostu zrealizowanej stopy zwrotu wraz ze wzrostem procentowego udziału kierownictwa w firmie. Odkrycie to oznacza, że inwestorzy mogą obniżyć straty związane z błędami w zarządzaniu przedsiębiorstwami kupując akcje tych firm, w których członkowie zarządu posiadają wysokie udziały.